Marteniçka; Bir Balkan Geleneği
Merhaba!
Bugün 1 Mart, yani biz Bulgaristan göçmenleri için 'Marteniçka' zamanı. Kadın erkek, küçük büyük, genç yaşlı farketmez, her yıl Mart'ın ilk günü takılır bileklere marteniçkalar.
Peki nedir bu marteniçka? Kırmızı ve beyaz iplikten yapılan türlü türlü bileklikler.
Marteniçka, Bulgaristan'da baharın gelişini temsil eder. "Baba Marta" Bulgarcada "Marta Nine" anlamına gelir ve mistik bir karakterdir, kış soğuklarını sona erdirip Mart ayı ile birlikte baharı getirdiğine inanılır. Bu yüzden 1 Mart Bulgaristan'da "Çestita Baba Marta" şeklinde kutlanır ve kırmızı-beyaz bileklikler bir leylek görene dek çıkarmamak üzere bileğe takılır. Takılırken güzel dilekler dilenir, leylek görüldüğünde ise çıkarılıp çiçek vermiş bir ağaca bağlanır ve dileklerin gerçek olacağına inanılır.
Marteniçka, Bulgaristan'da baharın gelişini temsil eder. "Baba Marta" Bulgarcada "Marta Nine" anlamına gelir ve mistik bir karakterdir, kış soğuklarını sona erdirip Mart ayı ile birlikte baharı getirdiğine inanılır. Bu yüzden 1 Mart Bulgaristan'da "Çestita Baba Marta" şeklinde kutlanır ve kırmızı-beyaz bileklikler bir leylek görene dek çıkarmamak üzere bileğe takılır. Takılırken güzel dilekler dilenir, leylek görüldüğünde ise çıkarılıp çiçek vermiş bir ağaca bağlanır ve dileklerin gerçek olacağına inanılır.
Leylek gökyüzünde uçarken görülürse o yıl çok gezileceğine delalettir, yerde veya yuvasında tünemiş iken görülürse ise kös kös oturulacağına :)
İşin batıl inanç kısmı bir yana, kendimi bildiğim bileli ben de ailem de bu geleceği sürdürmeyi çok seviyoruz. Marteniçkalar Bulgaristan'da her yerde ve Türkiye'de göçmenlerin yoğunlukta yaşadığı yerlerde bu dönemde her yerde bulunabilir olsa da, bu geleneğin güzel yanı elde yapılıp eşe dosta hediye edilmesi. Dolayısıyla annem her yıl Şubat'ın sonuna doğru başlıyor marteniçkaları hazırlamaya; kimi zaman zincir şeklinde örüyor kimi zaman kırmızı ve beyaz ipi birbirine doluyor; ucuna bir püskül, bir top, bir inci veya bir nazar boncuğu takıyor, arkadaşlarım ve ben de leylek görene dek asla çıkarmadan bileğimizde taşıyoruz :) Bu kimi zaman üç gün sürüyor kimi zaman iki ay, ancak şunu söylemeliyim ki son birkaç yıldır dilediklerimin hepsi gerçekleşti!
Marteniçka geleneğinin büyük kısmını bileklikler oluştursa da, "Pijo & Penda" isimli bir kız ve bir erkeği temsil eden kırmızı-beyaz renkte iki de kukla yapılıyor ipliklerden. Bu minik kuklalar kapılara, camlara, evdeki bilimum yerlere aksesuar olarak Mart ayı boyunca takılıyor.
Ben yine marteniçkamı taktım, dileklerimi diledim. Bu seneki dileklerimin başında yılın ilk iki ayında yaşanan türlü türlü acıların, felaketlerin bir daha tekrarlanmamak üzere sona ermesi geliyor. Tek bir şehit haberi daha duymayacağımız, barış içerisinde geçer umarım yılın geri kalanı.
Честита Баба Марта!
0 yorum